Varlık ve Zaman İncelemesi

Martin Heidegger'in 1927'de yayımlanan Varlık ve Zaman'ı, 20. yüzyıl felsefesinin tartışmasız en etkili eserlerinden biridir. Heidegger bu kitapta, Batı metafiziğinin Platon'dan beri unuttuğunu söylediği temel soruyu, "Varlığın anlamı nedir?", yeniden gündeme taşır. Ancak bunu yaparken klasik bir ontoloji kitabı yazmak yerine, varlığın anlamına ulaşmanın yolunu kendi varlığı hakkında soru sorabilen tek varolan üzerinden, yani insandan, ya da onun deyimiyle Dasein'dan, geçirir. Bu metodolojik tercih, eseri hem bir varoluş analitiği hem de bir fundamental ontoloji girişimi olarak konumlandırır.

Heidegger'in en özgün katkılarından biri "dünyada-olmak" (In-der-Welt-sein) kavramıdır. Klasik epistemolojinin özne-nesne ayrımını reddeden Heidegger, insanın öncelikle teorik bir gözlemci değil, kendini her zaman bir dünyanın içinde, anlamlarla ve aletlerle dolu bir bağlamda bulan bir varolan olduğunu gösterir. Sıkıntı (Angst), ölüme-doğru-varlık, sahicilik (Eigentlichkeit), üretilmiş olmak (Geworfenheit) ve zamanı geleceğin önceliği üzerinden düşünme gibi kavramlar, sonraki tüm varoluşçuluğu, Sartre, Camus, Merleau-Ponty, şekillendirmiştir. Modern psikoloji ve psikoterapinin (özellikle Binswanger'in Daseinsanalyse'si) köklerinden biri de bu metindir.

Alfa Yayıncılık'tan çıkan Kaan H. Ökten çevirisi, Türkçe felsefe çevirisinin en iddialı başarılarından biridir; Heidegger'in kendisi için yarattığı yoğun terminolojiyi olabildiğince Türkçeleştirmeye çalışır. Ancak şunu açıkça söylemek gerekir: Varlık ve Zaman, herhangi bir okur için kolay bir kitap değildir. Kant, Hegel ve özellikle Husserl fenomenolojisi hakkında ön bilgi olmadan kitabın ilk sayfalarında bile takılma riski yüksektir. Ancak çağdaş kıta felsefesini, varoluşçuluğu, hermeneutiği ve Sartre'dan Derrida'ya uzanan tüm post-Heideggerci düşünceyi anlamak isteyen ciddi okurlar için Varlık ve Zaman'ı atlamak imkânsızdır. Sabır gerektiren ama karşılığını fazlasıyla veren bir entelektüel maceradır.