Persepolis İncelemesi

Persepolis, Marjane Satrapi'nin 1969'da Tahran'da başlayan ve İran İslam Devrimi, İran-Irak Savaşı ve Avrupa'daki sürgün yıllarını kapsayan otobiyografik çizgi romanıdır. Satrapi, çocukluk gözlerinden devrim sonrası İran'daki günlük yaşamın dönüşümünü, peçenin zorunlu hale gelmesini, partilerin yasaklanmasını, müziğin yer altına çekilmesini, şaşırtıcı bir mizah ve dürüstlükle anlatıyor. New York Times Book Review'ın "21. yüzyılın en önemli grafik romanlarından biri" değerlendirmesi tesadüf değil.

Görsel stil kasıtlı olarak minimal: kalın siyah çizgiler, beyaz alanlar, yarı-stilize karakterler. Bu yaklaşım Satrapi'nin Fars minyatür sanatı ve Alman dışavurumcu tahta baskısından beslendiğini gösteriyor. Sadelik, anlatılan dehşetin (özellikle savaş ve cezaevi sahnelerinin) duygusal etkisini azaltmıyor, tam tersine sembolik gücü artırıyor. Sayfaların büyük çoğunluğunda 6 ya da 9 panellik düzenli grid kullanılması, anlatıya bir günlük tutuyor hissi katıyor.

Hikayenin asıl gücü, Satrapi'nin ne devrime sığınma talebi olarak Batı'ya methiye düzmesi ne de Doğu'yu egzotikleştirmesi. İran'ı insani bir derinlikte resmederken, diktatörlüğü ve fanatizmi de açık şekilde eleştiriyor. Avrupa'da yaşadığı sürgün yıllarındaki kimlik bunalımı, ne tam İranlı ne tam Avrupalı olabilme hali, diaspora deneyiminin en güçlü anlatımlarından biri. Marji'nin büyükannesi ile sahneler ise serideki en duygusal ve unutulmaz anlardır. Genç yetişkinlere de uygun nadir başyapıtlardan biri ve birçok okul müfredatında yer alıyor.